Türk düşünce hayatının sembol ismi Ziya Gökalp, doğumunun 150. yıl dönümünde Ankara Resim ve Heykel Müzesinde düzenlenen törenle anıldı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı TÜRKSOY ve Türk Ocakları iş birliğiyle düzenlenen "Doğumunun 150. Yılında Ziya Gökalp Anma Yılı Açılış Töreni", Cumhuriyet'in fikir temelinin atıldığı Türk Ocağı Sahnesinde gerçekleştirildi.
Ersoy: "Bu karar, Türk Dünyası'nın ortak aklının somut göstergesidir"
Törende konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ziya Gökalp'in yalnızca bir anma programının ötesinde, küresel çapta yaşanan gelişmeler karşısında Türk devletlerinin birlik ve dayanışma ruhunu eyleme dönüştüren en güçlü irade beyanı olduğunu vurguladı.
Bakan Ersoy, TÜRKSOY'un Türk devletlerini ortak bir çatı altında buluşturan kurum olduğunu belirterek şunları söyledi:
"16 Kasım 2024 tarihinde Türkmenistan'ın başkenti Aşkabat'ta gerçekleştirilen TÜRKSOY Daimî Konseyi 41. Dönem Toplantısında Bakanlığımızın teklifi ile 2026 yılının "Ziya Gökalp Anma Yılı" olarak ilan edilmesi oy birliğiyle kabul edilmiştir. Bu karar, Türk Dünyası'nın ortak aklının, ortak hafızasının ve ortak geleceğe dair iradesinin somut bir göstergesidir."
Bakan Ersoy ayrıca, Ziya Gökalp'in kültür ve medeniyet ayrımının bugün Türk devletlerinin kendi öz kimliğini koruyarak modern dünyada var olma arayışına yön veren temel bir rehber niteliğinde olduğunu ifade etti. TÜRKSOY'un bu vizyonun kurumsal hayattaki en somut yansıması olduğunu sözlerine ekledi.
Sultan Raev: "Ziya Gökalp, Türk kimliğinin modern anlamda inşasında en büyük pay sahibidir"
TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev ise konuşmasında, Ziya Gökalp'ı Türk düşünce tarihinin kutup yıldızlarından biri olarak nitelendirdi. Raev, 2026 yılının Türk Dünyası'nda "Ziya Gökalp Anma Yılı" ilan edilmesinin sadece bir vefa borcu değil aynı zamanda ortak kültür mirasına sahip çıkma iradesinin bir tezahürü olduğunu belirtti.
Raev, şu ifadeleri kullandı:
"Ziya Gökalp, Türk kimliğinin modern anlamda inşasında, İsmail Gaspıralı'ya ait 'dilde, fikirde, işte birlik' şiarının fikri temellerinin atılması ve filiz vermesi konusunda en büyük pay sahiplerinden biridir. Bugün TÜRKSOY olarak yürüttüğümüz faaliyetlerde, Türk birliği idealinin o sağlam zemininde hâlâ onun fikirlerinin izlerini görmekteyiz."
TÜRKSOY Genel Sekreteri, törene katkı sunan Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan'dan gelen bilim insanlarına teşekkür ederek, "Sizlerin sunacağı her bir tebliğ, Türk Dünyası'nın entelektüel köprüsü olan Ziya Gökalp'ın hatırasını daha da güçlendirecektir" dedi.
Öz: "Ziya Gökalp bir mütefekkir olduğu kadar bir mürebbidir"
Türk Ocakları Genel Başkanı Prof. Dr. Mehmet Öz, Ziya Gökalp'in sadece bir düşünce adamı değil, aynı zamanda bir eylem adamı olduğunu vurguladı. Öz, Gökalp'in milliyetçiliğini asla ırkçılıkla yan yana getirmediğini belirterek şunları söyledi:
"Ziya Gökalp'in milliyetçiliği tamamen kültüre dayalıdır. Aynı ortak kültürü paylaşan, aynı düşünceleri paylaşan ve aynı gelecek tasavvuruna sahip insanlar topluluğuna millet der. Ziya Gökalp bir mürebbi ve mürşiddi; Malta'da sürgünde bulunan devlet adamlarına dersler verdi, onların fikir dünyasına yön verdi."
Prof. Dr. Öz ayrıca, bugün Türk devletleri arasında giderek güçlenen birliğin, Ziya Gökalp'in "Turan" ülküsü doğrultusunda atılan adımlarla somutlaştığını ifade etti.
Örs: "Eserler Türk Dünyası dillerine kazandırılıyor"
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, kurum bünyesindeki Türk Dil Kurumu tarafından Ziya Gökalp'in önemli eserlerinden Türkleşmek, İslamlaşmak, Muasırlaşmak adlı kitabının Kazakça, Kırgızca, Türkmence, Azerbaycan Türkçesi ve Özbekçe dillerine çevrilerek yayımlandığını müjdeledi. Örs, "Bu eserlerin Türk Dünyası'nın ortak dilinde buluşması, Gökalp'in dilde birlik idealine yapılan güçlü bir katkıdır" dedi.
Özgen: "Tarih şuuru, Ziya Gökalp'in mirasıdır"
Türk Tarih Kurumu Başkanı Prof. Dr. Yüksel Özgen, Ziya Gökalp'in tarih anlayışının millî kimliğin inşasındaki belirleyici rolüne dikkat çekti. Özgen, "Gökalp, tarih şuurunu milletin bekası için vazgeçilmez bir unsur olarak görmüştür. Türk Tarih Kurumu olarak onun bu vizyonunu yaşatmayı sürdürüyoruz" ifadelerini kullandı.
"Ziya Gökalp ve Türk Kimliği" Bilgi Şöleni
Açılış konuşmalarının ardından program, Ankara Devlet Klasik Türk Müziği Korosunun verdiği konserle devam etti. Tören, "Ziya Gökalp ve Türk Kimliği" başlıklı bilgi şöleniyle sürdü.
Oturumun moderatörlüğünü üstlenen Prof. Dr. Mehmet Öz yönetiminde, Meerim Saidilkanova, Özbekistan Devlet Cihan Dilleri Üniversitesinden Doç. Dr. Tohir Kahhor, Prof. Dr. Seyfettin Erşahin ve Doç. Dr. Ayşegül Doğrucan, Ziya Gökalp'in fikir dünyasını farklı perspektiflerden ele aldılar.
Tarihî mekânda anlamlı buluşma
Mimar Arif Hikmet Koyunoğlu tarafından tasarlanan ve Cumhuriyet'in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün yakından ilgilendiği Ankara Resim ve Heykel Müzesinde gerçekleştirilen törende, Ziya Gökalp'in hayatını ve fikir dünyasını konu alan TRT Avaz yapımı "İzler: Ziya Gökalp" belgeselinin gösterimi de yapıldı.
Tören, TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev, Türk Ocakları Genel Başkanı Prof. Dr. Mehmet Öz ve TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Sayit Yusuf'un katılımcılara teşekkür belgelerini takdim etmesi ile son buldu.
2026 yılı boyunca Ziya Gökalp'in doğumunun 150. yıl dönümü vesilesiyle Türk Dünyası'nın farklı ülkelerinde çeşitli etkinlikler düzenlenecek.