Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) Grup Başkanvekili ve Manisa Milletvekili Erkan Akçay Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ı ziyaret ederek Soma Termik Santrali, işten çıkartılan madenciler ve Soma’daki maden ocaklarında yaşanan sorunları aktardı.

MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay görüşmede Soma Termik santralı, bazı maden firmaları tarafından işten çıkarılan veya ücretleri ödenmeyen maden çalışanları, Soma’daki maden üreticilerinin üretime yönelik destek ve talepleri ile ithal kömür sorunu ve buna yönelik çözüm önerilerini içeren çalışmasını Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’a iletti.

Soma Termik Santralıyla ilgili belirsizliklerin bir an önce giderilerek üretimin başlaması gerektiğini söyleyen MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, “Soma Termik Santralı, Soma’nın ekonomik, sosyal ve istihdam yapısının temel taşı, doğrudan ve dolaylı olarak on binlerce vatandaşımızın geçim kaynağıdır.  Soma’nın ticaret hacmi, küçük ve orta ölçekli işletmeleri ile hizmet sektörü büyük ölçüde termik santral ve ona bağlı faaliyetlerle şekillenmiştir.” dedi.

Özelleştirme sonrasında Soma Termik Santralında gerekli yatırım, rehabilitasyon ve yenilemelerin yapılmaması nedeniyle üretimde aksamalar olduğunu, termik santral tam kapasiteyle çalıştırılmadığı için Soma havzasında üretim yapan ve termik santrale kömür veren firmalarının ve bu firmalarda çalışan madencilerin mağdur edildiğini söyledi.

Termik santral Soma’nın can damarıdır.

Termik santralında yaşanan sıkıntının tüm Soma’ya yansıdığını söyleyen MHP’li Akçay, “Soma Termik Santrali 2015 yılında kömür temini garantisi, yenilemeler, rehabilitasyon, temiz baca filtresi yapılması şartıyla özelleştirilmiştir. Özelleştirme sonrasında elektrik üretiminde aksamalar yaşanmış, çalışan sayısı azaltılmış, termik santral sürekli mücbir sebepler gösterilerek tam kapasiteyle çalıştırılmamıştır. Kömür garantili olduğu için Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ) termik santrale kömür vermiştir. Ancak verdiği kömürün parasını alamamıştır. Termik santralın TKİ’ye kömür borcu 18 milyar TL’yi aşmıştır. Soma Termik Santralın üretim kapasitesi düştüğü için taşeron firmalar tüvenon kömürü santrala ya satamamış ya da sattığının parasını alamamıştır. Bu nedenle taşeron maden firmaları ekonomik sıkıntı yaşamaya başlamış, çalışanlarının ücretlerini ya zamanında ödeyememiş ya da hiç ödeyememiştir. Bazı taşeron firmalar işçi çıkarmaya başlamıştır.” dedi.

Soma Termik Santralı bir an önce üretime başlamalıdır

Soma Termik Santralindeki belirsizliklerin bir an önce giderilmesi gerektiğini söyleyen MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, “Termik Santral 17 Şubat’ta altı üniteden dördünde faaliyetlerini durdurmuş, 87 madenciyi ücretsiz izne çıkarmıştır. Mayıs ayında ta tüm faaliyetlerini durduracak 1.230 çalışanının tamamını işten çıkaracaktır Termik santralin üretimini durdurmasıyla birlikte santralde çalışan 1.230 işçi ve taşeron firmalarda çalışan 13 bin madenci işsiz kalacaktır. Başta kömür nakliyecileri olmak üzere madencilik sektörüne hizmet veren esnaf açısından önemli bir istihdam sıkıntısı yaşanacak, santralden ısınan yaklaşık 12 bin aile sıkıntı yaşayacaktır. Santralın kapanmasıyla birlikte kömür madenciliği duracak, binlerce madencinin işsiz kalmasıyla birlikte yerel esnaf siftahsız kepenk kapatacaktır. İstihdam umudu kalmayan gençler büyükşehirlere göç edecektir. Bu nedenle Soma Termik Santralına ilişkin belirsizlikler bir an önce giderilmeli, termik santral üretime başlamalıdır" dedi.

İthal kömür sorununa değinen MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, “İthal kömür fiyatlarındaki dönemsel olarak yaşanan bu aşırı düşüş nedeniyle ithal kömür kullanımı artmıştır. Yerli kömürün, özellikle yeraltından yüksek maliyetlerle üretilen kömürün mevcut şartlarda ithal kömürle rekabet etmesi her geçen gün zorlaşmaktadır. Her yıl kömür ithalatına ortalama 4-5 milyar dolar harcanmaktadır. Bunun yarısı ile yerli kömür üreticisi sübvanse edilirse istihdam genişleyecek, üretici rahatlayacak, dışarıya da döviz gitmeyecektir.” dedi.

Yerli kömür üretimin desteklenmesi gerektiğini söyleyen MHP’li Akçay, “İthal kömürün ton fiyatı belirli bir düzeyin altında düştüğünde ek vergi veya fon konularak yerli kömür kullanımını teşvik edecek destek mekanizmalar hayata geçirilmelidir. Yerli kömüre dayalı termik santraller, Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ) ile elektrik üretim sözleşmesi imzalar ise 31 Aralık 2029 tarihine kadar 75 $ MW-saat üzerinden alım garantisinden faydalanmaktadır. Yerli kömür üretimini ve sanayide yerli kömürden elektrik üreten santralleri teşvik etmeye yönelik bu düzenleme maalesef art niyetle kullanılmakta, bazı santraller yerli kisvesi adı altında ithal kömür kullanmaktadır. Dolayısıyla bu düzenlemeden yerli kömür üreticileri yeterince yararlanamamaktadır. Santrallere teşvik düzenlemesinin yerli kömüre dayalı santrallere hammadde tedarik eden yerli kömür üreticilerine doğrudan verilmelidir. 2016 yılında Maden Kanunun 29 uncu maddesi kapsamında yapılan düzenlemeyle “Yeraltı Kömür İşletmelerinde İşçilik Maliyet Artış Desteği” uygulaması başlatılmıştır. 28 Haziran 2024 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile bu destek uygulaması önceki uygulamalardan farklı olarak yeniden düzenlenmiş ve destek tutarında üst sınır getirilmiştir.  Buna göre brüt işçilik tutarının işverene maliyeti esas alınarak hesaplanan desteğin: 2024 yılı için yüzde 80’i, 2025 yılı için yüzde 50’si, 2026 yılı için de yüzde 25’inin ödenmesi ve 31 Aralık 2026 tarihinde de sonlandırılması kararlaştırılmıştır. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen “Yeraltı Kömür İşletmelerinde İşçilik Maliyet Artış Desteği” 2023 yılında olduğu gibi kesinti yapılmadan devam ettirilmeli ve uygulama kalıcı hale getirilmesi uygun olacaktır.” dedi.

MHP’li Akçay sözlerine şöyle devam etti: 

“Termik santral Soma ekonomisinin can damarıdır. Başta madencilik ve nakliye sektörü olmak üzere Soma’da bugün sıkıntıların temel nedeni Soma Termik Santralının iyi işletilmemesidir. Santraldeki sıkıntı buraya kömür veren taşeron firmalara yansımaktadır. Üretim azaldığı ve veya durduğu için buraya kömür veremeyen taşeron firmalar ya çalışanlarının ücretini ödeyememekte ya da işçi çıkarmaktadır. Termik santral Soma ekonomisinin can damarı olduğu için buradaki sıkıntılar tüm Soma’yı etkilemektedir. Soma’daki yaşanan sorunları biliyoruz ve yakinen takip ediyoruz. Bu sorunlar çözülene kadar konunun takipçisi olmaya devam edeceğiz.”