TÜRKSOY tarafından 2026 yılında ilan edilen “Doğumunun 150. yılında Ziya Gökalp Anma Yılı” etkinlikleri çerçevesinde  bugün de Türk Tarih Kurumunun Sıhhiye yerleşkesinde bir panel düzenlendi.

TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Sait Yusuf teşkilat olarak Ziya Gökalp’in fikirlerini yalnızca Türkiye’de değil, tüm Türk Dünyası’nda tanıtmayı hedeflediklerini belirterek “Ziya Gökalp’lerin dünyanın her tarafında tanıtılması gerekiyor” dedi.

“Ziya Gökalp, milletimizin fikrî istikametine yön veren öncüdür”

Panelin açılış konuşmasını gerçekleştiren Türk Tarih Kurumu Başkanı Yüksel Özgen, Ziya Gökalp’in yalnızca bir fikir adamı değil aynı zamanda Millî Mücadele’nin zihni altyapısını kuran, Cumhuriyete giden yolda düşünceleriyle istikamet çizen öncü bir münevver olduğunu vurguladı. Özgen, konuşmasında şu ifadelere yer verdi:

“Geçtiğimiz haftalarda yine bu salondan İstiklal Marşı’mızın kabulü dolayısıyla bir program icra ettik ve bu vesileyle Mehmet Akif Ersoy’u anmıştık. Bugün ise Ziya Gökalp’i anlatmak ve anlamak için bir araya gelmiş bulunuyoruz. Bu üst üste gerçekleştirdiğimiz anma toplantıları, sadece bir takvim ve kronoloji görevi değil; milletimizin fikri istikametine yön veren bu büyük şahsiyetleri idrak etmek ve anlamak çabasının bir sonucudur. Âkif’ten Ziya Gökalp’e uzanan bu düşünce zinciri, milletimizin hem tarihini hem de düşünce yönünü belirleyen güçlü bir fikri damarı temsil etmektedir.”

Özgen ayrıca, 2026 yılının TÜRKSOY Daimî Konseyi’nin kararıyla “Türk Dünyası’nda Ziya Gökalp Yılı” ilan edildiğini hatırlatarak, bu kararın fikir adamının milletlerarası düzeyde taşıdığı önemin en somut göstergesi olduğunu belirtti. Program vesilesiyle Ziya Gökalp’in başyapıtı “Türk Medeniyeti Tarihi”nin yeni baskısının da okuyucuyla buluşturulduğunu müjdeledi.

Sait Yusuf: “Ziya Gökalp’i tanıtırken öğreneceğiz”

TÜRKSOY Genel Sekreter Yardımcısı Sayın Sait Yusuf ise teşkilat olarak Ziya Gökalp’in fikirlerini yalnızca Türkiye’de değil, tüm Türk Dünyası’nda tanıtmayı hedeflediklerini belirtti. Yusuf, konuşmasında şu ifadelere yer verdi:

“Ziya Gökalp’lerin dünyanın her tarafında tanıtılması gerekiyor. Tanıtırken öğreneceğiz, öğrenirken daha da yakınlaşacağız. Biz birbirimizi tanımadığımız için değerlerimizi iyi tanımıyoruz. O bakımdan Ziya Gökalp’in doğumunun 150. yılını vesile kılarak, onu Türkiye’ye ve tüm Türk Dünyası’na tanıtacak programlara imza atıyoruz.”

Yusuf, bu yıl boyunca Diyarbakır, Selanik, Bakü, Taşkent, Bişkek ve Almatı gibi şehirlerde de Gökalp temalı programlar düzenleneceğini belirterek, 8 Nisan’da Türk Dil Kurumunda, mayıs ayında ise Diyarbakır’da Dicle Üniversitesinde muhteşem bir etkinlik gerçekleştirileceğini duyurdu.

Panelin oturum başkanlığını Prof. Dr. Yunus Koç’un üstlendiği programda, Ziya Gökalp’in fikir dünyası dört farklı başlıkta ele alındı.

Prof. Dr. Ramazan Erhan Güllü, “Türkiye Cumhuriyeti’nde Ziya Gökalp’in Fikri Etkileri” başlıklı konuşmasında, Gökalp’in milliyetçilik anlayışının dünyadaki benzer teorilerden çok daha önce şekillendiğini belirtti. Gökalp’in millet tanımının dönemin önde gelen entelektüelleri üzerindeki etkisini örneklerle anlatan Güllü, “Gökalp, ırkı benlik olarak kabullenmez. Ona göre ırk atlarda aranır; millet ise dil, kültür ve ortak yaşama iradesiyle şekillenen çok daha kapsamlı bir birliktir” dedi.

Oturum başkanı Prof. Dr. Yunus Koç ise “Ziya Gökalp’e Göre İslam Hukuku ve Örf” başlıklı konuşmasında, Gökalp’in din ve toplum ilişkisine dair çarpıcı tespitlerini aktardı. Gökalp’e göre örfü, toplumun vicdanı ve kabulü olarak tanımlayan Koç, “Gökalp, dinin esaslarının değişmeyeceğini ancak toplumsal ihtiyaçlar karşısında örfün dinamik bir kaynak olduğunu savunur. Ona göre hukuk, örfe uymayınca değişir; kanun, hakkın hâkimi değil hâdimidir” ifadelerini kullandı.

Ankara Üniversitesi’nden Doç. Dr. Berdi Sarıyev, Gökalp’in “Türkleşmek, İslâmlaşmak, Muasırlaşmak” adlı eserinin Türkmenceye tercümesi üzerine yaptığı analizde, eserin Türkmenistan’da da büyük ilgi gördüğünü belirtti. Sarıyev, Ziya Gökalp’in fikirlerinin tüm Türk cumhuriyetlerinde ortak bir kültürel zemin oluşturduğunu vurguladı.

Panelin son konuşmacısı Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi’nden Doç. Dr. Yedil Tulegenov, “Ziya Gökalp’in Fikirlerinde Ortak Türk Kültürü ve Manevî Birlik” başlıklı sunumunda, Gökalp’in kültür ve medeniyet ayrımının bugün de geçerliliğini koruduğunu söyledi. Tulegenov, “Gökalp, kültürü bir milletin tarih boyunca oluşturduğu manevî değerlerin bütünü olarak tanımlar. Bu anlayış, farklı coğrafyalarda yaşayan Türk halklarının ortak bir kültürel hafızaya sahip olduğunu gösterir” dedi.

Türk Tarih Kurumu ve TÜRKSOY iş birliğinde gerçekleştirilen “Doğumunun 150. Yılında Ziya Gökalp Paneli”ne, Türk Dünyası’nın farklı coğrafyalarından gelen akademisyenler, öğrenciler ve kültür severler yoğun ilgi gösterdi.

Panel konuşmacılara teşekkür belgeleri takdimi ve toplu fotoğraf çekimi ile sona erdi.