Akıl Penceremden: Türkiye’yi Birlikte Düşünmek
Popüler Kültür Ne Söylüyor? Eğlence mi, Yönlendirme mi?
Haftaya giriş:
Bu hafta, popüler kültürün, medyanın ve algı dünyasının Türkiye’yi nasıl etkilediğini konuşacağız: hakikatle ilişkimizi yeniden düşünmek, medya etkisi ve kültürel dönüşüm… Üç yazı boyunca, tartışmayı sertleştirmeden; kavramları netleştirerek ilerleyeceğiz.
Popüler kültür masum mudur?
Popüler kültür denince çoğu zaman “eğlence” akla gelir: diziler, sosyal medya içerikleri, müzik, reklamlar, gündem akımları… Oysa popüler kültür yalnızca eğlendirmez; aynı zamanda değer üretir, davranış biçimi üretir, rol modeli üretir.
Bir toplumda neyin “normal”, neyin “başarı”, neyin “güç”, neyin “ayıp” sayıldığını büyük ölçüde popüler kültür belirler. Bu yüzden popüler kültür, hafife alınacak bir alan değildir.
Kültür nasıl dönüşür?
Kültür bir anda değişmez. Kültür;
- tekrarlarla,
- görsel imgelerle,
- hikâyelerle,
- kahraman figürleriyle
yavaş yavaş dönüşür.
Bir dizideki karakter, bir influencer’ın hayat tarzı, bir reklamın dili… Hepsi küçük dokunuşlar gibi görünür. Fakat tekrar arttıkça zihinsel eşikler kayar. Dün “istisna” olan, bugün “olağan” hale gelebilir.
Popüler kültürün üç görünür etkisi
1) Başarı algısının değişimi
Emek ve birikim yerine “hızlı yükseliş” öne çıktığında, genç zihinler için başarı ölçütü değişir.
2) Dilin sadeleşmesi değil, yüzeyselleşmesi
Karmaşık meseleler kısa sloganlara indirgenir. Bu, düşünmeyi kolaylaştırmaz; daraltır.
3) Rol model dönüşümü
Toplumda kimlerin görünür olduğu, kimlerin konuştuğu ve kimlerin alkışlandığı; kültürel yönü belirler.
Bu bir “yasaklama” tartışması değil
Popüler kültürü eleştirmek, onu yasaklamak anlamına gelmez. Mesele şudur:
Popüler olanın, hakikat ve değer süzgecinden geçebilmesi.
Toplum kendi kültürünü üretir. Ancak üretim bilinçsizleşirse, yönlendirme dışarıdan gelir. Bu nedenle popüler kültür karşısında refleks değil, bilinç gerekir.
Sonuç: Popüler kültür aynadır, ama aynı zamanda yönlendiricidir
Popüler kültür, toplumun aynasıdır; ama aynı zamanda pusulasıdır. Hangi yöne bakıyorsak, oraya doğru yürürüz.
Çarşamba yazısında, popüler kültürün taşıyıcısı olan asıl güce bakacağız: medya. Medya yalnız bilgi mi aktarır, yoksa gerçekliği mi şekillendirir?
Dr. Oğuz Poyrazoğlu
Milli Ses – Akıl Penceremden – Köşe Yazarı
Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi
E-posta: opoyrazoglu@gazi.edu.tr
#popülerkültür #kültüreldönüşüm #medyavetoplum #rolmodel #gençlikalgısı #kültürelyönlendirme
